Pierre Harmel, la Belgique de papa a vécu

Vorige week werd wijlen Pierre Harmel uitgebreid gememoreerd als groot buitenlandminister, maar dat hij ook op het vlak van de Belgische staatshervorming veel heeft betekend is in de vergetelheid geraakt. Pierre Harmel sprak meteen al na de oorlog over een tweestromenland dat zichzelf niet zou overleven zonder zelfbestuur voor de Vlamingen en de Franstaligen. Op dat moment waren er nochtans geen openlijke communautaire spanningen. Harmel wilde de problemen oplossen alvorens die zich stelden, en zo zijn Dierbaar België redden van een ondergang in het federalisme. Zijn worst case scenario is het fameuze Maddensverhaal waar we nu in lijken te zitten: een slechte staatsstructuur waar niemand nog vat op heeft, en die wegens haar onvolkomenheden de gestage, bijna automatische ontbinding van België verder veroorzaakt.

Zondagavond 15 november is Pierre Harmel overleden. Enkel de Franstalige krant La Libre Belgique had het nieuws maandagochtend op haar voorpagina. Er was ook geen SMS-alert van De Standaard of de VRT. En op de ochtendradio bij Lisbeth Imbo behoefde de man enige toelichting: een pak van de luisteraars wist niet wie hij was. Pierre wie? Die van de Harmeldoctrine. Welke doctrine? Goede vraag.

Deze onwetendheid valt ons te vergeven: de voorbije twintig jaar heeft Harmel zelf een stilte georganiseerd rond zijn persoon. Het was een politicus op rust die zich zelden liet interviewen. En als hij dan eens met journalisten sprak dan ging het vooral over grote staatszaken, over de heilige principes, over politiek in de morele zin. Altijd zeer fijnzinnig en goed onderbouwd, en tot op zeer hoge leeftijd op zijn qui vive.

Met de Belgische crux - onze eeuwige staatshervorming - had de staatsman het moeilijker. Over federalisme bleef hij dan ook steevast sober in zijn spreken: een monkellachje, een voorzichtige algemeenheid, een boodschap van verdraagzaamheid. ‘We hebben gefederaliseerd zonder de grondwet te overtreden en zonder bloedvergieten,’ zei hij in een van zijn laatste interviews. Of ook: ‘in heel Europa krijgen regio’s meer bevoegdheden.’ Het was hoogstens een historische noodlottigheid en alles behalve een onderwerp waarbij hij op zijn geheel eigen vermaarde wijze ging glunderen.

Lees meer »

Salaam, broeders en zusters

Stuitende onwetendheid: gisteren heb ik een resem Antwerpenaren gesproken die niet wisten wie of wat de Lange Wapper is. Alle pers, politici en campagnes ten spijt: van het hele debat hebben zij niets gemerkt.

Verbazing alom

Ik wilde hen interviewen over de volksraadpleging. Maar hoe absurd was het hoe ik deze Antwerpenaren eerst moest toelichten over wat er boven hun hoofden hangt. Dat er misschien een viaduct komt en dat daar zondag over gestemd wordt. Als antwoord: stilzwijgen en verbazing in hun blikken. Alsof ik hen iets aan het wijsmaken was. De vraag of ze gaan stemmen liet ik al gauw achterwege.

Ik zag de ultieme vervreemding: een geheel niet weten wat er aan de gang is, een betrokkenheid onder het nulpunt. Na een uur verkasten we noodgedwongen naar een winkelstraat vol weldoorvoede, welgestelde en mondige burgers. Het resultaat daarvan zag u ’s avonds in Terzake.

Geen Nederlands

Deze mensen waren huismoeders en -vaders aan de ingang van een schooltje in een buitenwijk van Hoboken. Ik stond hen ’s middags op te wachten met een camera- en geluidsman. Onze opdracht was een reportage te maken over de mening van de Hobokenaren over de Lange Wapper.

We gingen te werk zoals het hoort: ik overviel deze ouders niet met een direct vraaggesprek voor de lens, want dat is te confronterend. Ik sprak hen eerst voorzichtig aan over de bedoeling van onze aanwezigheid. Maar daar liep het al meteen mis: zij kenden het Nederlands niet. Dat tot daar toe, maar ze spraken naar eigen zeggen ook enkel het Turks.

We communiceerden moeizaam in het meest eenvoudige Frans en Engels. Het bleef helaas bij pover gestamel, ontwijkende blikken en een sfeer van achterdocht. Het drieste resultaat was een volslagen onvermogen om tot een vruchtbare gedachtenwisseling te komen.

Lees meer »

Gent United

Een paar jaar terug was ik speler-trainer van Gent United, een Gentse voetbalploeg die in de Provinciale Competitie van de Belgische Voetbalbond mocht uitkomen.
De naam ‘United’ was alvast veelbelovend. Gent heeft nu eenmaal bindingen met Manchester -een ganse wijk rond het Keizersvest is er naar genoemd- en ‘united’ staat synoniem voor verenigd, zodat het engagement vlug was opgenomen.

Scheldwoorden

Op een handvol Zuid-Amerikanen na, bestond de equipe uit Turkse jongeren.
We haalden de Turkse sportbladzijden en in een mum van tijd sprak ik een mondje Turks, waaronder volgens mij wel veel scheldwoorden.
Voetbaltechnisch beschikte ik over een vrij aardig team maar iedere looptraining liep telkens met een sisser af, meestal met een hoeveelheid braaksel er bovenop.

Excuses

De ergernis werd wel groter toen ik op zondagmiddag bij het uur van vertrek naar de match moest vaststellen dat de helft van de ploeg niet
(stipt) ter plaatse was. Telkenmale was er wel een of andere familiegebeurtenis die voorafgemaakte afspraken kelderde.
Talloze keren diende ik tezamen met Saban, mijn schitterende en lieve Turkse voorzitter, spelers in te volle huizen op te pikken om hen vervolgens met een halve pitta in de maag nog tijdig aan de aftrap te krijgen.

Relaties

Ik werd tijdens dat jaar ook geconfronteerd met de visie van de Turkse voetballers, en die van hun familie, op relaties en het instituut huwelijk. Dat een relatie best een heel intieme, uitzonderlijke en passionele omgangsvorm is waar je de andere ten volle respecteert in zijn/haar zijn en waar je in alle vrijheid voor kiest of terug uitstapt, was even moeilijk te verkondigen als dat je een beetje basisconditie moet hebben om competitief te kunnen shotten.

Lees meer »

Over voetballers en homoseksualiteit

Voetballers zijn leeghoofden. Voila. Het zijn mietjes en watjes. Een echte man komt uit voor wie hij is en is niet bang voor zijn eigen seksualiteit noch voor die van een ander. Aangezien bijna zeven op de tien spelers uit de eerste klasse van het voetbal vinden dat er geen plaats is voor homo’s in het voetbal, kan ik dus niet anders dan besluiten dat het mietjes zijn. Ik zie al een scene voor mij: de stoere bink die net een goal gemaakt heeft, loopt als een gillende wichtje weg van de man die van mannen houdt. Heel stoer. Kan het een beetje volwassener aub?

Hand in hand

Onverdraagzaamheid en voetbal lijken hand in hand te gaan. Het is nog maar een paar maanden geleden dat we de hele discussie hebben gehad over de racistische/anti-Waalse spreekkoren. Dat nieuws duikt even op en wordt dan met de mantel der liefde weer bedekt. De bond kijkt eens streng, hier en daar een “’dat kan toch niet’”, maar voor de rest… niets. Hetzelfde met anti-homogevoelens. Een citaat van een voetbalspeler van de week in de krant: “ ‘ik heb niks tegen homo’s, als ze maar discreet zijn. Niet in het openbaar kussen en zo.’ Pardon?

Lees meer »

Rechter Walter

Toen ze hem zagen terugkomen op het paleis in Antwerpen zagen z’n collega’s magistraten de bui al hangen. Rechter Walter was en is op z’n minst een opvallende figuur. Niet zo door z’n uiterlijk met bril en snor of z’n manier van kleden of z’n cigarillo’s. Neen, rechter Walter valt pas op als hij z’n toga aanheeft en vonnissen uitspreekt met laten we zeggen soms verrassende motiveringen.

Walter zetelt alleen in z’n rechtbank en al wie de zaal binnenkomt moet zich onderwerpen aan zijn gezag. Zo was er een paar jaar terug die politieman die net overgeplaatst was uit de undercoverbrigade en gevangenen moest begeleiden. Rechter Walter vond het maar niks dat hij geen uniform aanhad en smeet hem buiten.

Petten en mutsen

Walter heeft wel iets met uiterlijke verschijningsvormen. Petten en mutsen maar ook hoofddoeken en keppels hou je best niet op je hoofd als je bij hem moet verschijnen. Rechter Walter is vooral ook geïnteresseerd in beleid en politiek. Dat steekt hij niet onder stoelen of banken. Rode ministers en dan nog vrouwen ook, die moet hij niet. Papen die dan nog terugkeren als minister die lust hij rauw. Rechter Walter heeft dat ook vaak laten weten, zo buiten boven aan de trappen van het Vlinderpaleis, daar waar de rokers samenhokken.

Lees meer »